Gia Khánh Có một thực tế ở Việt Nam mà tôi đã từng gặp, đó là coi việc uống rượu vang thể hiện sự sang trọng, đẳng cấp của người có tiền. Và việc biết “cách uống”, “cách mở chai”, “cách thưởng thức” được coi là “kiến thức tiêu chuẩn”, mới thể hiện được cái chất của người uống rượu vang.
Là một người đã “không may” đắm chìm trong thế giới rượu vang – từ những vườn nho xanh mướt ở Bordeaux đến các hầm rượu cổ kính ở Tuscany, và thậm chí là những thử nghiệm thú vị với các giống nho địa phương ở Việt Nam như Đà Lạt – tôi xin phép được chia sẻ suy nghĩ của mình về tư duy này.
Vì sao có tư duy rằng không biết uống rượu vang là “đồ nhà quê”?
Thực chất, đây là một góc nhìn khá phổ biến trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở những nơi mà rượu vang vẫn còn được coi là “hàng nhập khẩu xa xỉ”, nhưng theo tôi, nó phản ánh một sự hiểu lầm sâu sắc về bản chất của rượu vang.
Do quán tính tư duy xã hội?
Trước hết, ý niệm rằng uống rượu vang là biểu tượng của sự sang trọng và giàu có, trong khi những ai không biết về nó thì bị coi là “nhà quê”, thực chất là một sản phẩm của văn hóa tiêu dùng và tiếp thị hiện đại. Rượu vang không sinh ra để làm công cụ phân biệt giai cấp.
Hãy nghĩ mà xem: rượu vang có lịch sử hơn 8.000 năm, bắt nguồn từ những nền văn minh cổ đại như Gruzia hay Mesopotamia, nơi nó là thức uống hàng ngày của nông dân, thợ thủ công và cả hoàng gia. Ở châu Âu, đặc biệt là Pháp và Ý, rượu vang từng là phần không thể thiếu trong bữa ăn gia đình, từ những chai rẻ tiền làm từ nho địa phương đến những chai cao cấp hơn.
Nó không phải là thứ để “khoe”, mà là để thưởng thức – một sản phẩm của đất đai, khí hậu và bàn tay con người. Tôi nhớ lần đầu tiên nếm một chai Barbanera Appassimento đơn giản ở một góc văn phòng nhỏ, nằm trong một con ngõ nhỏ tại quận Thanh Xuân. Không pha lê lộng lẫy, không nghi thức cầu kỳ, chỉ là niềm vui thuần túy từ hương vị trái cây tươi mới, lần đầu biết đến rượu vang, và thực sự nó làm tôi yêu thích.
>> Có thể bạn quan tâm: Rượu vang và phong thủy có liên quan gì đến nhau không?
Do phim ảnh, truyền thông, tuyên truyền?
Tư duy này, theo tôi, thường xuất phát từ sự ảnh hưởng của phim ảnh Hollywood hay mạng xã hội, nơi rượu vang được dàn dựng như một phụ kiện của giới thượng lưu – cầm ly xoay xoay, ngửi ngửi, rồi bình phẩm về “tannin” hay “terroir” để chứng tỏ địa vị, kiến thức. Nhưng thực tế, điều đó chỉ làm méo mó giá trị thực sự của rượu vang.
Một người giàu có có thể mua chai Romanée-Conti giá hàng chục nghìn đô la, nhưng nếu họ không thực sự hiểu và yêu thích nó, thì việc uống chỉ là hình thức. Ngược lại, một nông dân ở Napa Valley hay một người dân địa phương ở Rioja có thể không giàu, nhưng kiến thức của họ về chu kỳ nho, cách lên men, và cách kết hợp với món ăn địa phương lại sâu sắc hơn nhiều.
Có cần phải “biết” chuẩn về cách uống rượu vang?
Như ở trên đã nói, rõ ràng rằng, không có cái gì, hay ai, bắt buộc chúng ta cần phải biết. Đó không phải là thường thức, cũng không phải giáo trình bắt buộc. Hãy thưởng thức theo cách mà chúng ta yêu thích, đó mới là sự tôn trọng lớn nhất dành cho rượu vang.
Ở Việt Nam, tôi thấy nhiều bạn trẻ bắt đầu khám phá rượu vang qua các chai nhập khẩu giá phải chăng từ Chile hay Úc, và họ thưởng thức nó với phở hay bún chả – đó mới là sự sáng tạo chân thực, không gò bó vào “sang trọng”.
Tôi cũng từng gặp những người mua rượu vang về và uống cùng món lòng, thậm chí có những người đã uống rượu vang hàng chục năm làm như vậy. Rồi có người chê cười và cho xem những bài viết chỉ trích thậm tệ những ai uống rượu vang với lòng – một món ăn nhậu phổ biến tại Việt Nam. Nhưng bạn có cần phải quan tâm đến việc đó không? Câu trả lời là Không, bạn chỉ cần thấy ngon là được, đó mới là ý nghĩa của việc thưởng thức.
Bạn uống rượu vang bằng cốc uống trà, rồi bị cười chê vì họ cho rằng uống phải bằng ly pha lê thủy tinh mới đúng kiểu? Đối với tôi, đó là cái nhìn vô nghĩa.
Nhưng đừng lấy việc thưởng thức ra để làm cớ và mix với bất cứ kiểu thưởng thức nào và đi lan truyền, phản biện nhé. Quan điểm của tôi là: bạn không bắt buộc phải biết, nhưng nếu được, nên tìm hiểu về cách uống rượu vang tiêu chuẩn.
Đó là đúc kết hàng trăm hàng ngàn năm kinh nghiệm của rất nhiều người, từ nghiệp dư tới chuyên gia để đưa ra nhận định về cách dùng mà đại đa số người yêu thích rượu vang cho rằng đó là cách thưởng thức “ngon nhất”. Và bạn cũng nên nếm thử trước khi sử dụng cách nói trên của tôi để bác bỏ ý kiến của họ.
Về việc coi những người không biết về rượu vang là “nhà quê”, với tôi đó là một sự phân biệt thiếu suy nghĩ, thậm chí là thiển cận. Rượu vang không phải là kiến thức bắt buộc; nó là sở thích cá nhân. Không phải ai cũng có cơ hội tiếp cận – có thể vì lý do văn hóa, kinh tế, hay đơn giản là không hứng thú.
Tôi từng gặp những “chuyên gia” tự xưng ở các buổi tiệc, nhưng kiến thức của họ chỉ dừng ở nhãn mác, trong khi một người “nhà quê” thực thụ – như những nông dân trồng nho ở Ninh Thuận – lại hiểu rõ hơn về đất đai và thời tiết ảnh hưởng đến chất lượng nho. Sự sang trọng thực sự nằm ở sự khiêm tốn và đam mê học hỏi, không phải ở việc phán xét người khác. Nếu bạn chưa biết gì về rượu vang, hãy bắt đầu từ một chai cơ bản, nếm thử và cảm nhận – không cần ly Riedel đắt tiền, chỉ cần sự tò mò.
Lời cuối
Tóm lại, tư duy cho rằng không biết cách uống rượu vang là “đồ nhà quê” có thể làm rượu vang trở nên xa cách và giả tạo, thay vì gần gũi và thú vị như bản chất của nó. Là một người yêu rượu vang, tôi khuyến khích mọi người tiếp cận nó với tâm thế mở lòng: uống để vui, để khám phá, chứ không phải để chứng minh điều gì. Nếu bạn muốn tôi gợi ý một vài chai dễ tiếp cận hoặc cách thưởng thức cơ bản, cứ hỏi nhé!
